بابا طاهر عريان ، سيد على همدانى ، خواجه عبد الله انصارى
اسرار النقطه 183
مقامات عارفان ( آئينه بينايان ، اسرار النقطه ، آئين رهروان ) ( فارسى )
انسان ، عوض مىشود و الا ممكن نيست نسبت به خود شخص جهات ششگانه كه عبارت از بالا و پائين و جلو و پشت و راست و چپ است در هر حالى تغيير پيدا كند زيرا آنها جهات ذاتى هستند . و گاهى جهات نقطه و كره در نظر بيننده ، در دو زمان متفاوت مىشود با اينكه نقطه و كره در محل خود ثابت هستند ، يا در يك زمان و يك حالت در نظر دو فرد بيننده متغير مىگردد از جهت اينكه تفاوت در حال بيننده و جايگاه آنان پيدا شده است . پس ثبوت حدود و جهات مختلف براى حقيقت نقطه و كره از اين جهت است ، و جهات نقطه و كره بسوى جهات عالم ، اشاره بر سريان تجليات وجوديه حق ، و احاطه حضرت علميه ذاتيه بر حقايق افراد مراتب امكانيه ، و خصائص اشخاص عوالم و طبيعت است ، زيرا اعيان مختلف ممكنات ، بهواسطه فروغ تجلّيات انوار هويّت پيدا مىشوند ، و ذرّات موجودات در اثر تابش اسرار معيّت حق ، بظهور مىآيند ، و تعيّنات ستارههاى كثرات عالم ، و ظهور اسماء حق همه در سطوات بارقههاى انوار وحدت ذاتيّهء حق ، مندرج و مندمج هستند ، و تصرّفات رسوم غيريّت جلاليّه ، كلّا در تصرّفات قيّوميّه حق ، محو و نابود مىباشند ، و تحوّلات نقطه و كره و منعكس بودن جهات در آنها با ظهور اقسام تغييرات آنها اشاره بر اين است : كه احكام الهى و مقتضيات و شئون ربّانى مختلف و گوناگون است و احكام و ظهورات جمالى حق ، به صورتهاى مظاهر قهريّه حق و مظاهر ، پوشانيده شده و حقائق جلالى او از آئينههاى شئون لفظى ، پرتوافكن و منعكس است و احكام و خواص اوصاف جلالى و جمالى حق ، در اعيان مراتب وجود و هستى و در مواطن و مظاهر دنيوى و نشآت اخروى ، متغيّر و متحوّل است يا بحسب مقتضيات زمانها و جايگاهها يا بحسب اختلاف و تفاوت قابليت و استعداد افراد و نفوس و يا از جهت اختلاف خصوصيات و قابليات آنها . چه بسا اشخاص هستند كه بهوسيله استفاضه و بهرهمندى از آثار احكام لطفيه حق در دنيا ، به سعادت و نيكبختى مىرسند ، ولى در آخرت بهواسطه عقوبت آثار احكام قهريه ، دچار شقاوت و بدبختى مىشوند و بالعكس . و بسا اشخاص هستند كه در دنيا و آخرت مشمول فيوضات اسماء جلال و جمال حق گردند ، مانند : كملين از پيغمبران و بزرگان اولياء كه براى آنان ترس و بيمى نيست و هرگز حزن و اندوه در دل آنان راه پيدا